“Goedemiddag, 5 maanden geleden is mijn echtgenoot overleden. Wij exploiteerden samen een groothandel in kantoorartikelen. Tot zijn overlijden hield ik mij alleen maar bezig met de administratie. Ik sta er nu helemaal alleen voor. Help!”

Juul: Dit zijn situaties die wij in de praktijk spijtig genoeg vaker meemaken. De achtergebleven partner staat dan voor de uitdaging om zowel het verlies te verwerken als het bedrijf overeind te houden.

Ritchie: Inderdaad. En als de overleden partner ook nog eens de drijvende kracht is achter de organisatie dan verdwijnt daarmee ook een hoop kennis en ervaring uit het bedrijf. Zeker bij plotseling overlijden is de partner vaak niet voorbereid en wordt daarmee het bedrijf aan het wankelen gebracht.

Juul: Hoe moeilijk het emotioneel gezien ook is, de achtergebleven partner zal kordaat moeten optreden om een achteruitgang van het bedrijf te voorkomen. Volgens cijfers van het CBS wordt meer dan 60% van de bedrijven waarvan de ondernemer overlijdt binnen twee jaar beëindigd.

Ritchie: Daarbij opgemerkt: sommige achtergebleven partners hebben helemaal niet de intentie hebben om het bedrijf voort te zetten. Het zal niet altijd meevallen maar het is belangrijk om deze beslissing snel maar doordacht te nemen. Dit vergroot de kans op een geslaagde doorstart of een goede opbrengst bij verkoop.

Het lijkt mij een zware taak voor de achtergebleven ondernemer, je krijgt er opeens verantwoordelijkheden en taken bij die je van tevoren niet had

Ritchie: Belangrijk in deze fase is om vooral open te communiceren naar de belanghebbenden. Denk aan personeel, leveranciers, klanten e.d. Zorg ervoor dat je de taken daar waar mogelijk delegeert, plan desnoods dagelijks een meeting met het management of personeel in om de stand van zaken door te nemen.

Juul: Communicatie is de key in deze fase. Het bedrijf moet zichzelf namelijk weer als een betrouwbare partner bewijzen voor zowel haar medewerkers als haar klanten. Als je dit op een goede en krachtige manier doet dan is er snel weer vertrouwen.

Ritchie: Vaak zien wij dat de persoon die het bedrijf voortzet niet beschikt over dezelfde vaardigheden, netwerk en/of ervaring als de overleden partner. Dat bemoeilijkt de situatie natuurlijk. Zeker ook gezien de emotionele situatie. Veelal zien wij dat er in deze fase externe specialisten worden ingeschakeld denk aan een chefkok in een restaurant maar ook aan een interim manager voor een productiebedrijf.

Oké, het belangrijkste is dat het bedrijf door kan lopen en er duidelijkheid is bij belanghebbenden. Als dat geregeld is, ben je dan klaar?

Juul: Naast de communicatie is het ook belangrijk om na te gaan wat het overlijden betekent voor de juridische structuur, lopende financieringen, contracten e.d. Mogelijk is er nog een overlijdensrisicoverzekering. En vraag waar nodig uitstel van betalingen aan. De boekhouder kan daarbij een belangrijke spil zijn.

Ritchie: Naast de boekhouder zien wij ook vaak dat er juristen en bedrijfseconomische adviseurs geraadpleegd worden. Je moet voorkomen dat je strategische beslissingen neemt waar je later spijt van krijgt.

Ik vermoed dat niet iedereen in staat zal zijn om in een emotionele situatie zo zakelijk te handelen? Wat zijn dan je opties?

Juul: Ten eerste is het heel begrijpelijk dat je je na zo’n grote klap liever op andere zaken focust. Schakel, daar waar nodig en daar waar mogelijk, een trusted advisor in, die jou kan helpen om de juiste beslissingen te nemen. Dat kan iemand van binnen het bedrijf zijn, een goede kennis of een betaalde adviseur die bekend is met het klappen van de zweep.

Maar wat als je niet weet of je door wilt gaan met het bedrijf?

Ritchie: Dat verschilt per situatie. Vanuit het IMK brengen we de ‘levensvatbaarheid’, maar ook het perspectief van de onderneming in beeld. Hierdoor wordt duidelijk onder welke condities het bedrijf kan worden doorgestart of worden beëindigd. We bespreken daarna de verschillende scenario’s van stoppen.

Juul: Precies. En dat gesprek is vaak niet alleen financieel, maar ook emotioneel geladen. We merken dat veel partners het gevoel het bedrijf voort te “moeten” zetten ter ere van hun overleden echtgenoot. Terwijl het soms juist een verstandige of zelfs noodzakelijke keuze kan zijn om het bedrijf te verkopen of te stoppen. Daarom kijken we in een dergelijke situatie niet alleen naar de financiële feiten maar ook naar de persoonlijke kant.

Is er eigenlijk nog wel tijd om te rouwen met al die belangrijke acties die moeten gebeuren?

Juul: Dat is een hele terechte vraag en voor een ieder verschillend. Het mooie is vaak dat de onderneming een weerspiegeling vormt van de kracht en passie van de overledene. Rouwen en ondernemen sluiten elkaar niet uit, maar geeft ruimte aan emoties. Veel ondernemers proberen door te gaan op wilskracht maar vroeg of laat haalt het verdriet je in en dan ben je vaak verder van huis.

Ritchie: Door een goed inzicht te creeren welke acties er op korte of op lange termijn moeten gebeuren krijg je juist meer rust zodat er ook tijd is voor rouw. En dat is belangrijk want alleen als er balans is tussen verdriet en ondernemerschap ben je in staat om het bedrijf een nieuw en goed hoofdstuk te geven.